Έξι αρχές παραγωγικής ΤΝ
Έξι αρχές για κάθε χρήση παραγωγικής ΤΝ
Το ΦΕΚ δεν αρκείται στο να πει «επιτρέπεται». Ορίζει έξι αρχές που πρέπει να διέπουν κάθε χρήση παραγωγικής ΤΝ στην εκπαιδευτική διαδικασία. Δεν είναι συστάσεις. Είναι το πλαίσιο εντός του οποίου κινείσαι όταν αξιοποιείς ένα εργαλείο ΤΝ για τη διδασκαλία σου.
1. Παιδαγωγικός σκοπός
Κάθε χρήση ΤΝ πρέπει να εξυπηρετεί εκπαιδευτικό σκοπό: να υποβοηθεί το έργο σου ως εκπαιδευτικού ή να ενισχύει τη μαθησιακή διαδικασία των μαθητών/τριών. Η ΤΝ δεν αντικαθιστά τη διδασκαλία. Υποστηρίζει την ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων και παραμένει πάντα υπό ανθρώπινη εποπτεία.
2. Ανθρώπινες, κοινωνικές και περιβαλλοντικές διαστάσεις
Η χρήση ΤΝ δεν υποβαθμίζει την ανθρώπινη σχέση εκπαιδευτικού-μαθητή, δεν αποκλείει κοινωνικές ομάδες και λαμβάνει υπόψη τον περιβαλλοντικό αποτύπωμα των υπολογιστικά εντατικών εφαρμογών.
3. Διαφάνεια
Ενημερώνεις μαθητές/τριες και γονείς όταν χρησιμοποιείς ΤΝ στην εκπαιδευτική διαδικασία. Αυτό περιλαμβάνει ενημέρωση για τα χαρακτηριστικά του συστήματος σύμφωνα με το Άρθρο 50 του AI Act, τα Άρθρα 12 και 14 του GDPR και το Άρθρο 6 του ν. 4961/2022.
4. Δικαιοσύνη και ένταξη
Διασφαλίζεις ίση πρόσβαση στα εργαλεία ΤΝ και αποφεύγεις πρακτικές που ενισχύουν διακρίσεις. Μαθητές/τριες που δεν έχουν πρόσβαση ή δεν επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν ΤΝ δεν τίθενται σε μειονεκτική θέση.
5. Λογοδοσία
Εσύ παραμένεις υπεύθυνος/η για κάθε αποτέλεσμα που παράγει ένα σύστημα ΤΝ και χρησιμοποιείς στο πλαίσιο της διδασκαλίας σου. Ελέγχεις, αξιολογείς και αποφασίζεις. Η ΤΝ δεν αποφασίζει για σένα.
6. Νομιμότητα και ασφάλεια
Κάθε χρήση ΤΝ τηρεί το ισχύον νομικό πλαίσιο: GDPR, AI Act, εθνική νομοθεσία προστασίας δεδομένων (ν. 4624/2019) και πνευματικής ιδιοκτησίας (ν. 2121/1993). Επίσης διασφαλίζει την ψηφιακή ασφάλεια των δεδομένων που εισάγονται.
Δύο ρητές απαγορεύσεις που αφορούν την αξιολόγηση
Πέρα από τις έξι αρχές, το ΦΕΚ ορίζει δύο πράγματα που απαγορεύονται ανεξαρτήτως συνθηκών:
Απαγορεύεται η πλήρως αυτοματοποιημένη αξιολόγηση μαθητών/τριών ή εκπαιδευτικών. Ένα σύστημα ΤΝ μπορεί να παράγει ανατροφοδότηση ή να υποδεικνύει αποτελέσματα, αλλά η τελική αξιολόγηση γίνεται πάντα από άνθρωπο.
Απαγορεύεται το profiling μαθητών/τριών και εκπαιδευτικών — δηλαδή η συστηματική επεξεργασία δεδομένων για να εξαχθούν προφίλ προσωπικότητας, συμπεριφοράς ή επίδοσης.
Λογοδοσία: ο εκπαιδευτικός ελέγχει πάντα
Ο Νίκος, καθηγητής Μαθηματικών, χρησιμοποιεί παραγωγική ΤΝ για να παράγει ασκήσεις διαφορετικής δυσκολίας για το τμήμα του. Πριν τις μοιράσει στους μαθητές, διαβάζει κάθε άσκηση, ελέγχει τη σωστότητα των υπολογισμών και αφαιρεί όποιες θεωρεί ακατάλληλες για το επίπεδο της τάξης.
Αυτή η πρακτική εφαρμόζει ορθά την αρχή της λογοδοσίας: το εργαλείο ΤΝ παρήγαγε, αλλά ο Νίκος αξιολόγησε και αποφάσισε. Η τελική ευθύνη για το παιδαγωγικό υλικό παραμένει αποκλειστικά σε αυτόν.
🎯 Έλεγξε την κατανόησή σου
Πριν προχωρήσεις, αφιέρωσε μια στιγμή για να δοκιμάσεις αυτά που μόλις διάβασες. Αυτό το σύντομο κουίζ δεν βαθμολογείται — είναι απλώς ένας τρόπος να βεβαιωθείς ότι έχεις κατανοήσει τα βασικά πριν περάσεις στην επόμενη σελίδα.